{"id":493,"date":"2026-07-28T17:43:42","date_gmt":"2026-07-28T17:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/2026\/07\/28\/dzien-9-karlskrona\/"},"modified":"2026-07-28T17:43:42","modified_gmt":"2026-07-28T17:43:42","slug":"dzien-9-karlskrona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/2026\/07\/28\/dzien-9-karlskrona\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 9: Karlskrona"},"content":{"rendered":"\n

Karlskrona zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1680 roku z inicjatywy kr\u00f3la Karola XI jako nowa baza szwedzkiej floty wojennej. Kr\u00f3l m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 tak\u0105 decyzj\u0119, poniewa\u017c Szwecja zdoby\u0142a region Blekinge od Danii 22 lata wcze\u015bniej. Wyb\u00f3r miejsca nie by\u0142 przypadkowy \u2013 naturalny archipelag zapewnia\u0142 os\u0142oni\u0119ty, g\u0142\u0119boki port, kt\u00f3ry pozostawa\u0142 dost\u0119pny przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku, a liczne wyspy u\u0142atwia\u0142y jego obron\u0119. R\u00f3wnie wa\u017cne by\u0142o po\u0142o\u017cenie, znacznie bli\u017cej po\u0142udniowych wybrze\u017cy Ba\u0142tyku ni\u017c dotychczasowa baza w Sztokholmie. Dzi\u0119ki temu okr\u0119ty mog\u0142y szybciej reagowa\u0107 na zagro\u017cenia i skuteczniej kontrolowa\u0107 szlaki morskie.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Karlskrona was founded in 1680 on the initiative of King Charles XI as the new base of the Swedish Navy. The king was able to make this decision because Sweden had taken the province of Blekinge from Denmark 22 years earlier. The location was chosen for good reason: the natural archipelago provided a sheltered deep-water harbour that remained accessible for most of the year, while the surrounding islands made it easy to defend. Its position was equally important, lying much closer to the southern shores of the Baltic Sea than the previous naval base in Stockholm. This allowed Swedish warships to respond more quickly to threats and maintain better control over key maritime routes.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Przeniesienie g\u0142\u00f3wnej bazy floty do Karlskrony by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 militarnych XVII-wiecznej Szwecji. W kr\u00f3tkim czasie powsta\u0142y tu stocznia, doki, arsena\u0142y, magazyny i zaplecze dla tysi\u0119cy marynarzy oraz rzemie\u015blnik\u00f3w. Miasto sta\u0142o si\u0119 centrum budowy i utrzymania okr\u0119t\u00f3w wojennych, a jednocze\u015bnie wa\u017cnym o\u015brodkiem administracyjnym szwedzkiej marynarki. To w\u0142a\u015bnie st\u0105d przez kolejne stulecia wyrusza\u0142y floty bior\u0105ce udzia\u0142 w konfliktach o panowanie na Ba\u0142tyku z Dani\u0105, a p\u00f3\u017aniej z Rosj\u0105 (Rzeczpospolita nigdy nie stanowi\u0142a pot\u0119gi morskiej, mimo kilku pr\u00f3b stworzenia silnej floty). Karlskrona odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w umacnianiu pozycji Szwecji jako jednego z najwa\u017cniejszych mocarstw regionu.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Moving the main naval base to Karlskrona was one of the most significant military projects undertaken by seventeenth-century Sweden. In a remarkably short time, shipyards, dry docks, arsenals, warehouses and facilities for thousands of sailors and craftsmen were built here. The city became the heart of Swedish warship construction and maintenance, as well as a major administrative centre for the navy. For centuries, fleets sailed from Karlskrona to take part in conflicts for dominance over the Baltic Sea, first against Denmark and later against Russia (the Polish\u2013Lithuanian Commonwealth, despite several attempts to build a strong navy, never became a true naval power). Karlskrona played a key role in strengthening Sweden\u2019s position as one of the leading powers in the Baltic region.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Jej przemy\u015blane umiejscowienie i rozbudowany system fortyfikacji sprawi\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nigdy nie podj\u0119to pr\u00f3by bezpo\u015bredniego ataku na miasto. Nawet podczas rosyjskich rajd\u00f3w na szwedzkie wybrze\u017ce w latach 1719\u20131721 (Ryssh\u00e4rjningarna), podczas kt\u00f3rych Rosjanie spalili wiele szwedzkich miast i osad (mi\u0119dzy innymi Norrt\u00e4lje, Trosa, S\u00f6dert\u00e4lje, Nyk\u00f6ping, Norrk\u00f6ping i Ume\u00e5), a nawet podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 desantu na Sztokholm, odpart\u0105 przez szwedzk\u0105 flot\u0119, nigdy nie odwa\u017cyli si\u0119 zaatakowa\u0107 Karlskrony. Miasto by\u0142o doskonale chronione, a system fortyfikacji i baterii nadbrze\u017cnych rozmieszczonych wzd\u0142u\u017c jedynej g\u0142\u0119bokiej trasy prowadz\u0105cej do portu praktycznie uniemo\u017cliwia\u0142 jakiejkolwiek wrogiej flocie podej\u015bcie bez nara\u017cania si\u0119 na niszczycielski ostrza\u0142.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Karlskrona\u2019s carefully chosen location and extensive fortifications also meant that no direct assault on the city was ever attempted. Even during the Russian raids on the Swedish coast between 1719 and 1721 (Ryssh\u00e4rjningarna<\/em>), when Russian forces burned numerous Swedish towns and settlements\u2014including Norrt\u00e4lje, Trosa, S\u00f6dert\u00e4lje, Nyk\u00f6ping, Norrk\u00f6ping and Ume\u00e5\u2014and even attempted a landing near Stockholm, they never dared attack Karlskrona. The city was exceptionally well protected, and the system of fortifications and coastal batteries guarding the only deep-water approach to the harbour made any attack by sea virtually impossible without suffering devastating losses.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Poniewa\u017c miasto od pocz\u0105tku zaprojektowano jako w pe\u0142ni funkcjonalny organizm, jego ulice s\u0105 szerokie, place rozleg\u0142e, a infrastruktura zosta\u0142a przystosowana do przerzutu du\u017cej liczby \u017co\u0142nierzy, zaopatrzenia i materia\u0142\u00f3w potrzebnych do budowy okr\u0119t\u00f3w. Mo\u017cna nie zwr\u00f3ci\u0107 na to uwagi, bo dzi\u015b jeste\u015bmy przyzwyczajeni do szerokich ulic w miastach. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w tamtych czasach nie by\u0142o samochod\u00f3w, a przeci\u0119tna szeroko\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych ulic wynosi\u0142a oko\u0142o 10\u201312 metr\u00f3w, jak cho\u0107by w Sztokholmie. W Karlskronie zaprojektowano je natomiast na 18\u201324 metry.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Since Karlskrona was designed from the very beginning as a fully functional naval city, its streets are unusually wide, its squares spacious, and its infrastructure was built to accommodate the movement of large numbers of soldiers, supplies and shipbuilding materials. It\u2019s easy to overlook this today because we\u2019re used to broad streets in modern cities. However, it\u2019s worth remembering that there were no cars back then, and the main streets in most cities\u2014including Stockholm\u2014were typically only 10 to 12 metres wide. In Karlskrona, by contrast, the main streets were planned to be between 18 and 24 metres wide.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Pierwszym punktem dzisiejszego spaceru jest Bj\u00f6rkholmen. Dzielnica powsta\u0142a w XVII i XVIII wieku jako miejsce zamieszkania robotnik\u00f3w stoczniowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 niewielkich drewnianych dom\u00f3w zosta\u0142a zbudowana przez samych cie\u015bli okr\u0119towych. Wed\u0142ug lokalnej tradycji cz\u0119\u015b\u0107 drewna wykorzystanego do ich budowy pochodzi\u0142a z zapas\u00f3w przeznaczonych dla floty.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> The first stop on today\u2019s walk is Bj\u00f6rkholmen. This neighbourhood was established during the seventeenth and eighteenth centuries as housing for shipyard workers. Most of its small wooden houses were built by the shipwrights themselves. According to local tradition, some of the timber used to build them came from supplies originally intended for the navy.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie udaj\u0119 si\u0119 na Stakholmen \u2013 niewielk\u0105 skalist\u0105 wysepk\u0119, kt\u00f3ra kiedy\u015b, podobnie jak wiele innych cz\u0119\u015bci miasta, by\u0142a kontrolowana przez wojsko i niedost\u0119pna dla cywil\u00f3w. Dzi\u015b roztacza si\u0119 st\u0105d pi\u0119kny widok na miasto oraz okoliczne wyspy: Ekholmen, Br\u00e4ndaholm i Ljungsk\u00e4r z dawnym magazynem prochu (krutthus<\/em>). Takie magazyny umieszczano na wyspach archipelagu, z dala od miasta i fortyfikacji, aby w razie wybuchu nie stanowi\u0142y zagro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Next, I head to Stakholmen, a small rocky islet that, like many other parts of the city, was once under military control and completely off-limits to civilians. Today it offers beautiful views of Karlskrona and the nearby islands of Ekholmen, Br\u00e4ndaholm and Ljungsk\u00e4r, home to a former gunpowder magazine (krutthus<\/em>). These magazines were deliberately built on remote islands so that an accidental explosion would not threaten the city or its fortifications.<\/p>\n\n\n\n

Br\u00e4ndaholm to urokliwe osiedle domk\u00f3w letniskowych (kolonia ogrodowa), za\u0142o\u017cone w latach 20. XX wieku jako miejsce wypoczynku dla mieszka\u0144c\u00f3w Karlskrony. Spacer po nim jest nieco surrealistyczny \u2013 ma si\u0119 wra\u017cenie, jakby by\u0142o si\u0119 wewn\u0105trz poczt\u00f3wki. Ciekawe jest to, \u017ce cho\u0107 osiedle powsta\u0142o stosunkowo niedawno, jego historia jest pieczo\u0142owicie piel\u0119gnowana przez lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Szczeg\u00f3lnie urzek\u0142a mnie historia pierwszego domu, kt\u00f3ry powsta\u0142 tutaj nielegalnie w ci\u0105gu jednego dnia. W 1920 roku miasto planowa\u0142o posadzi\u0107 na wyspie las. Spotka\u0142o si\u0119 to ze sprzeciwem mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli stworzy\u0107 w tym miejscu tereny wypoczynkowe. W ramach protestu kilku m\u0119\u017cczyzn przyp\u0142yn\u0119\u0142o tutaj \u0142odzi\u0105 wype\u0142nion\u0105 materia\u0142ami budowlanymi i w jeden dzie\u0144 postawi\u0142o drewniany domek. Miasto nakaza\u0142o rozebra\u0107 go jako samowol\u0119 budowlan\u0105, jednak protesty mieszka\u0144c\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142y na decyzj\u0119 urz\u0119dnik\u00f3w i w 1923 roku zatwierdzono utworzenie kolonii ogrodowej na wyspie (https:\/\/brandaholm.se\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Br\u00e4ndaholm is a charming allotment cottage community established in the 1920s as a recreational retreat for the residents of Karlskrona. Walking through it feels almost surreal\u2014as if you\u2019ve stepped inside a postcard. What\u2019s particularly fascinating is that, despite being relatively young, the area\u2019s history is carefully preserved by the local community. I especially loved the story of the very first cottage, which was built illegally in a single day. In 1920, the city planned to plant a forest on the island, a decision that local residents strongly opposed because they wanted the area to become a place for recreation. As an act of protest, several men arrived by boat carrying building materials and managed to construct a small wooden cottage in just one day. The city ordered it to be demolished as an illegal structure, but public support eventually changed the authorities\u2019 minds, and in 1923 the island was officially designated as an allotment garden community (https:\/\/brandaholm.se\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Zwiedzi\u0142em te\u017c muzeum marynarki wojennej. Poza ekspozycj\u0105 zdobyczy wojennych (mi\u0119dzy innymi karabin\u00f3w z Torunia) najwi\u0119ksze wra\u017cenie zrobi\u0142y na mnie szwedzkie okr\u0119ty podwodne. Nie przypuszcza\u0142em, \u017ce Szwecja ma tak d\u0142ug\u0105 histori\u0119 produkcji w\u0142asnych okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Pierwszy szwedzki okr\u0119t podwodny, HMS Hajen<\/em> (\u201eRekin\u201d), zosta\u0142 zwodowany w 1904 roku.<\/p>\n\n\n\n

EN:<\/strong> I also visited the Naval Museum. Besides its collection of war trophies\u2014including rifles captured in Toru\u0144\u2014the exhibits that impressed me the most were the Swedish submarines. I had no idea that Sweden had such a long history of designing and building its own submarines. The country\u2019s first submarine, HMS Hajen<\/em> (\u201cShark\u201d), was launched in 1904.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>
Ja przed HMS Neptun \/ Me in front of HMS Neptun<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Je\u015bli planujecie wizyt\u0119 w muzeum marynarki wojennej, koniecznie rozwa\u017ccie lunch w formie bufetu. Maj\u0105 przepyszne wega\u0144skie klopsiki i kaw\u0119 z przelewu z dolewk\u0105. \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

EN:<\/strong> If you\u2019re planning to visit the Naval Museum, I highly recommend having lunch at their buffet. They serve delicious vegan meatballs, and the filter coffee comes with free refills. \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Jak wiadomo, by\u0107 w Karlskronie i nie zje\u015b\u0107 lod\u00f3w w Glassi\u00e4ren to jak by\u0107 w Rivendell i nie zobaczy\u0107 Elronda. Dlatego dzi\u015b zdecydowa\u0142em si\u0119 odsta\u0107 swoje w kolejce i zam\u00f3wi\u0107 solony karmel. By\u0142 \u015bwietny. Wzi\u0105\u0142em najmniejsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 porcj\u0119, bo Glassi\u00e4ren s\u0142ynie z serwowania takich ilo\u015bci lod\u00f3w, kt\u00f3re szybciej sp\u0142yn\u0105, ni\u017c b\u0119dzie si\u0119 je da\u0142o zje\u015b\u0107. A sp\u0142ywaj\u0105 zwykle najpierw na ubranie. Dlatego nie zdziwcie si\u0119, je\u015bli kiedy\u015b zobaczycie tam grupki usmarowanych, ale szcz\u0119\u015bliwych ludzi \u2013 zw\u0142aszcza dzieci. To w\u0142a\u015bnie zadowoleni klienci.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>
Kolejka do Glassi\u00e4ren \/ Queue to Glassi\u00e4ren <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> As everyone knows, visiting Karlskrona without having an ice cream from Glassi\u00e4ren is like going to Rivendell and never meeting Elrond. So today I patiently joined the queue and ordered salted caramel. It was excellent. I chose the smallest portion available because Glassi\u00e4ren is famous for serving ice creams so enormous that they start melting long before you can finish them. And they usually melt onto your clothes first. So don\u2019t be surprised if you see groups of people\u2014especially children\u2014covered in melted ice cream but wearing huge smiles. Those are simply happy customers.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Karlskrona jest \u015bwietnym miejscem, \u017ceby si\u0119 zrelaksowa\u0107. Gdybym mia\u0142 wi\u0119cej czasu, na pewno znalaz\u0142bym co\u015b jeszcze do zobaczenia albo kolejny kawa\u0142ek historii, o kt\u00f3rym warto by\u0142oby poczyta\u0107. Ciekawe jest to, \u017ce mimo i\u017c nie jest to du\u017ce miasto, ma si\u0119 wra\u017cenie, jakby by\u0142o si\u0119 w centrum znacznie wi\u0119kszej metropolii. A przecie\u017c pami\u0119tam wczorajszy przyjazd rowerem, kt\u00f3ry wygl\u0105da\u0142 tak, \u017ce w pewnym momencie po prostu sko\u0144czy\u0142y si\u0119 pola i zacz\u0119\u0142o si\u0119 miasto.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

EN:<\/strong> Karlskrona is a wonderful place to slow down and relax. If I had had more time, I\u2019m sure I would have found even more places to explore or another fascinating piece of history to read about. What\u2019s interesting is that, despite not being a large city, it somehow feels like the centre of a much bigger metropolis. It\u2019s funny because I still remember arriving by bike yesterday\u2014one moment I was cycling through open fields, and the next, the city had simply begun.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/figure>\n\n\n\n

M\u00f3j pobyt by\u0142 kr\u00f3tki, ale bardzo owocny. Zanim zako\u0144cz\u0119, chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 Micha\u0142owi, Monice i Stevanowi za inspiracje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym plan zwiedzania w zasadzie u\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 sam. Dzi\u0119kuj\u0119 Wam bardzo!<\/p>\n\n\n\n

EN:<\/strong> My stay in Karlskrona was short, but incredibly rewarding. Before I finish, I\u2019d like to thank Micha\u0142, Monika and Stevan for their inspiration, which made planning today\u2019s sightseeing route almost effortless. Thank you all so much!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Domki, okr\u0119ty podwodne i lody.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":492,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[3],"class_list":["post-493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-sverige"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/img_7032-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/media\/492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mczerwonka.pl\/maciek-jedzie\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}